Dodał admin, 2008-01-09 Autor / Opracowanie: Alicja Kaczmarczyk

Przez osobowość rozumiemy zespół względnie stałych cech, które odróżniają człowieka od innych ludzi nie tylko pod względem wyglądu zewnętrznego, ale również jego sposób zachowania się.

Osobowość jest strukturą całościową cech psychicznych, warunkujących postępowanie człowieka. Inaczej mówiąc, jest zbiorem cech danej osoby, warunkujących jej postępowanie wobec ludzi lub z ludźmi, wobec siebie oraz przedmiotów i zjawisk otaczającego świata.
W postępowaniu człowieka dostrzegamy stałe cechy czyli „coś” co się powtarza. Właśnie te stałe cechy odróżniają jednego człowieka od drugiego. Suma takich cech psychicznych jednostki, które różnią ją od innych ludzi stanowi osobowość danego człowieka.

Składniki osobowości
Temperament jest jedną z cech osobowości człowieka i wyraża się w dynamice określającej żywiołowość organizmu.
Temperamentem nazywamy naszą reakcję na bodźce wewnętrzne lub zewnętrzne wyrażoną w sile i w czasie. Innymi słowami mówiąc – temperament, to mamy na uwadze – zespół względnie trwałych, wrodzonych cech wyrażających się w naszym zachowaniu, w reagowaniu na różnego rodzaju bodźce.
Temperament są to te cechy osobowości człowieka, które wynikają z naszej ruchliwości, dynamiki. Temperament ujawnia osobowość człowieka w ekspresji oraz w relacjach codziennych. Ta sfera osobowości człowieka, która wynika z temperamentu, stanowiła i nadal stanowi przedmiot zainteresowania uczonych, gdyż ona w dużym stopniu decyduje o zachowaniu się człowieka. „Ojciec medycyny” – bo za takiego uznano żyjącego około 460 – 377r. p.n.e., Hipokrates na podstawia obserwacji podstawowych substancji w organizmie, wyróżnił cztery typy ludzi:
- sangwiników, u których dominuje krew (sanguis),
- choleryków, u których dominuje żółć (chole),
- flegmatyków z przewagą flegmy (phlegma),
- melancholików z przewagą czarnej żółci (melaschole).
Znana jest również i dość często opisywana w literaturze psychologicznej typologia E. Kretschmera, który na podstawie zależności, jakie występują pomiędzy budową ciała, a typem psychologicznym wyróżnił:
- schizotymików (wątła budowa ciała: typ zamknięty, mało towarzyski),
- cyklotymików (pykniczna budowa ciała: towarzyski, wesoły, żywy),
- iksotymików (budowa ciała atletyczna: spokojny, mało wrażliwy).
Spotkać możemy również podział ustalony według C. G. Junga wyróżniający:
- ekstrawertyków (towarzyski, obiektywny, praktyczny),
- introwertyków (nietowarzyski, subiektywny stosunek do siebie i otoczenia),
W typologii ustalonej przez Hipokratesa każdy typ charakteryzuje się określoną pobudliwością i powstrzymywaniem reakcji – hamowaniem. Cechami pobudliwości i hamowania są: siła i czas. Siła w tym przypadku jest określona jako silna lub słaba, a czas jako szybki lub wolny.
Oto krótka charakterystyka poszczególnych typów:
a). temperament choleryczny odznacza się: bardzo dużą pobudliwością, szybką reakcją, bardzo wolnym hamowaniem (motywami pobudzania jest emocja – uczucie),
b). temperament sangwiniczny charakteryzuje się dużą pobudliwością, silnym napięciem, zdolnością szybkiego hamowania i dostosowania się do nowej okoliczności,
c). temperament flegmatyczny cechuje się powolną reakcją, silnym napięciem oraz powolnością – słabością hamowania i stanowczością,
d). temperament melancholiczny jest najsłabszy, posiada cechy takie jak: słabą pobudliwość, szybko męczy się, w pracy potrzebuje opieki – pomocy, idealnych warunków, ciągle doznaje niepowodzeń życiowych, nie potrafi podejmować samodzielnie decyzji.