Dodał admin, 2007-10-26 Autor / Opracowanie: MonikaKulińska85

W pracy, będącej studium porównawczym kolejnych lat transformacji, podjęto problem stanu, skutków i perspektyw starzenia się społeczeństwa polskiego.

 Wywód oparto na tezie, że w okresie zmiany systemowej warunki życia oraz struktura zaspokajania potrzeb ludzi starych uległy ogromnemu zróżnicowaniu i falowaniu, nie zawsze zgodnemu z oczekiwaniami społecznymi. W oparciu o wyniki ogólnopolskich badań gerontologicznych, analiz statystycznych i podejmowanych przez nauki społeczne działań eksploracyjnych, w kolejnych rozdziałach zdiagnozowano kondycję ekonomiczną, psychofizyczną i status społeczny populacji ludzi starych, z uwzględnieniem przewidywanych skutków prognoz demograficznych. Uwzględniając współczesne tendencje wzrostu znaczenia społecznej i jednostkowej odpowiedzialności za jakość życia, katalog teorii starzenia się funkcjonujący w gerontologii społecznej, wzbogacono o teorię kompetentnej kompensacji. Omówiono wyznaczniki jakości życia ludzi starych, ze szczególnym uwzględnieniem ich stanu zdrowia, sprawności, kondycji psychicznej, materialnych, lokalowych warunków bytu, statusu społecznego i miejsca w rodzinie. W poszukiwaniu potencjalnych możliwości wypełniania obszarów niedostatku odpowiednimi działaniami, scharakteryzowano główne instytucje, podmioty i instrumenty polityki społecznej kompetentne w dziedzinie rozwiązywania poruszanych kwestii oraz wskazano znaczącą rolę kapitału skumulowanego w organizacjach pozarządowych i w środowisku lokalnym. Opisano polski stereotyp trzeciej tercji życia oraz główne źródła marginalizacji omawianej grupy, podkreślając rangę sprawnego funkcjonowania systemu zabezpieczenia społecznego, edukacji gerontologicznej i nowatorskiego wymiaru wsparcia społecznego. Analizę wzbogacono prezentacją rozwiązań europejskich oraz klasyfikacją wyzwań postawionych przez zmiany demograficzne i standardy europejskie przez politykę społeczną. Podkreślono, że interwencja, asekuracja, kompensacja i partycypacja winny być traktowane w kategorii priorytetowych strategii polityki społecznej. W końcowej części pracy sklasyfikowano główne problemy i opracowano zestaw postulatów ukierunkowanych na ograniczanie zjawiska marginalizacji społecznej ludzi starych. Sformułowano wnioski ogólne i implikacje dla praktyki, całość zamykając katalogiem 35 rekomendacji.
Starość i starzenie się społeczeństw i jednostek stały się na przełomie wieków zagadnieniami wielokrotnie dyskutowanymi w różnych kręgach i różnych aspektach. Wzmożono zainteresowanie tymi problemami, które spowodowane było zarówno niepokojącymi trendami demograficznymi, jak i związanymi z nimi obchodami – proklamowanego przez ONZ na rok 1999 – Międzynarodowego Roku Osób Starszych, znalazło wyraz w wielu działaniach i różnych formach. To wzmożone zainteresowanie starszą populacją znacznie jednak przygasło w kolejnych latach, gdy skończyły się międzynarodowe i rządowe programy ukierunkowane na tę grupę społeczeństwa.
Elżbieta Trafiałek podejmuje problemy, które przestały być powszechnie nagłaśniane, wręcz modne w minionym już czasie, mimo że są wciąż aktualne chociażby dlatego, że narastają i pozostały w znacznej mierze nierozwiązane. Postawia ona diagnozę, dotyczącą warunków życia ludzi starszych oraz wskazanie kierunków działań i sposobów kompensowania niedostatków. Uważa, że my – jako społeczeństwo, nie potrafiliśmy w ostatnim dziesięcioleciu wykorzystać potencjału tkwiącego w starszym pokoleniu i że zaprzepaściliśmy tym okresie tkwiący w nim kapitał.
Ukazany jest tutaj proces polskiej transformacji systemowej na tle wybranych teorii socjologicznych i ekonomicznych dotyczących zmiany społecznej, integracji społecznej, przekształceń struktury społecznej, relacji między procesami gospodarczymi a dobrobytem. Opisane zostały zmiany w stylu życia Polaków, w tym także i w elementach systemu wartości. Brak akceptacji dla kierunku zachodzących zmian, brak ich zrozumienia – częsty właśnie w przypadku osób starszych, nie nadążających za dokonującymi się przekształceniami – spowodował zachwianie się poczucia bezpieczeństwa. Dla znacznej grupy ludzi starszych postęp przybrał oblicze biedy i wykluczenia. Wzmaga to pesymistyczne, ale niestety dalece prawdopodobne stwierdzenie, iż powinniśmy spodziewać się dalszego ograniczenia wsparcia ze strony państwa dla tych, którzy nie nadążają za zachodzącymi zmianami.