Dodał admin, 2008-01-04 Autor / Opracowanie: Alicja Kaczmarczyk

Każde badanie statystyczne wymaga ustalenia właściwej metody. Wybór metody jest uzależniony od celu badania, rodzaju zbiorowości statystycznej, tematu badania, jego szczegółowości, jakimi dysponujemy

Aby określone Badanie można było uznać za statystyczne, musi ono spełniać następujące warunki: musi dotyczyć zbiorowości statystycznej, musi określać prawidłowości charakteryzujące całą zbiorowość, a prawidłowości te muszą dotyczyć (zmiennych) Cech w tej zbiorowości..

Podstawowym kryterium - podziału metod badań statystycznych jest liczba jednostek statystycznych objętych badaniem i na podstawie tego kryterium wyróżnia się:

• badania pełne (całkowite, wyczerpujące). Obejmują one wszystkie jednostki danej zbiorowości statystycznej. Mogą być ciągłe, okresowe lub doraźne. Jeśli zmieniające się w czasie zjawiska są obserwowane i analizowane sukcesywnie i nieprzerwanie, to mamy do czynienia z badaniami ciągłymi (np. ewidencja urodzeń i zgonów). Badania okresowe są podejmowane w pewnych, zazwyczaj ściśle określonych, odstępach czasu (np. coroczne spisy rolne). Badania doraźne są przeprowadzane w pewnych szczególnych okolicznościach, spowodowanych z Reguły nieprzewidzianymi przyczynami (np. Badanie dotyczące strat czasu pracy wywołanych epidemią grypy). Do badań pełnych zaliczamy:

• spis statystyczny
• rejestrację statystyczną
• sprawozdawczość statystyczną

Spis statystyczny dostarcza informacji niezbędnych do ustalenia stanu i struktury zjawisk w ściśle określonym momencie. Spisy dostarczają informacje dotyczące ludności, tj. wieku, zawodu, poziomu wykształcenia itp., jak również informacji o innych wielkościach, w tym charakteryzujących gospodarkę. Przeprowadzane są również spisy nieruchomości, gospodarstw rolnych, zwierząt gospodarskich.

Wiarygodność spisu zależy od spełnienia następujących warunków:
- powszechność (np. spisy ludności prowadzone w całym kraju bez pominięcia jakiegokolwiek rejonu
czy obszaru),
- jednochwilowość (co oznacza, że zbierane dane dotyczą konkretnego momentu (konkretnego dnia i
konkretnej godziny) np. jeżeli momentem spisu jest godzina 12.00, dnia 5 grudnia, to rachmistrz
dokonujący spisu 7 grudnia, zobowiązany jest uwzględnić w spisie wszystkie osoby, które żyły do
godziny 12.00 5 grudnia, a nie uwzględnić niemowląt urodzonych po tej godzinie),
- bezpośredniość (informacje powinny być uzyskane bezpośrednio od osób spisywanych),
- służące wyłącznie celom statystycznym (co oznacza, że obowiązuje tajemnica spisowa, a uzyskane
dane nie mogą być wykorzystane do innych celów).

Specjalnym rodzajem jest przeprowadzany okresowo, na ogół co 10 lat, Narodowy Spis Powszechny. Spis taki jest najobszerniejszą informacją statystyczną o ludności, jej warunkach bytowania i o innych objętych nim zagadnieniach. W Polsce Narodowe Spisy Powszechne przeprowadza Główny Urząd Statystyczny.

Rejestracja bieżąca polega na systematycznym notowaniu określonych faktów będących przedmiotem badania. Klasycznymi przykładami ewidencji bieżącej są: ewidencja urodzeń i zgonów, ruchu wędrówkowego ludności, czasu pracy, przychodu i rozchodu towaru w magazynie itd.