Dodał admin, 2008-03-15

Cechą charakteryzującą stopień ogólnego poziomu kultury, jaki posiada dane społeczeństwo jest jego zainteresowanie sztuką i kulturą kolebki naszej cywilizacji, jaką jest świat śródziemnomorski.

Mówiąc o polskich ekspedycjach archeologicznych na Bliski Wschód, należy pamiętać o tym, że przez wiele lat Polska była krajem zajętym przez zaborców i w związku z tym nie mogła brać czynnego udziału w pracach wykopaliskowych.
Zmieniło się to w radykalny sposób w XX wieku, po uzyskaniu przez Polskę niepodległości. I tak w latach 30. profesor Kazimierz Michałowski przy wydatnej pomocy profesora historii starożytnej Uniwersytetu Warszawskiego Tadeusza Wałek – Czarneckiego zorganizował pierwszą polską ekspedycję archeologiczną do miejscowości Edfu w Górnym Egipcie.

Należy zadać sobie pytanie: dlaczego właśnie Egipt? Otóż wiąże się to z tym, że wiele krajów bliskowschodnich wprowadziło zakaz wywozu zabytków pochodzących z wykopalisk archeologicznych. Niektóre jednak utrzymały bardziej liberalne przepisy, które pozwalają na uzyskanie części odkrytych zabytków dla kolekcji publicznych we własnym kraju. Do takich krajów należy między innymi Egipt i Sudan. Był jednak jeszcze jeden poważny czynnik, który przemawiał za Egiptem, jako terenem polskich poszukiwań archeologicznych. Otóż aktualny poziom kultury danego kraju mierzy się tym, czy posiada on swe własne wykopaliska w Egipcie.

Wracając do wykopalisk w Edfu, należy wspomnieć, że przyniosły one bardzo bogaty plon zabytków przywiezionych do Polski. Najcenniejszymi z nich były inskrybowane naczynia alabastrowe, będące darami królewskimi dla dostojników z Edfu.
Dwie następne ekspedycje do Edfu w latach 1938 – 1939 przyniosły również wspaniałe wyniki. Mam tu głównie na myśli serię tak zwanych konkubin, małych figurek wkładanych do grobów.

Niestety ostatniego transportu zabytków z Edfu, który dotarł do Muzeum Narodowego w Warszawie w sierpniu 1939 roku nie zdążono rozładować. Bezpośrednio po zdobyciu Warszawy hitlerowcy zaczęli wywozić dzieła sztuki z Muzeum Narodowego, jako jedne z pierwszych wywieziono właśnie skrzynie z zabytkami z Edfu. Czas wojny przyniósł jednak poważniejsze straty, zginęło wówczas wielu ludzi z kadry archeologów z wypraw do Edfu. Po wojnie położono duży nacisk na kształcenie młodych kadr w zakresie archeologii śródziemnomorskiej. W 1949 roku został ponownie otwarty Dział Sztuki Starożytnej w Muzeum Narodowym w Warszawie, w którym gromadzono ocalałe i rewindykowane z Niemiec zabytki pochodzące z wykopalisk bliskowschodnich.