Dodał admin, 2007-08-02

W Polsce do 1998 r. NBP w procesie realizacji polityki pieniężnej formułował właśnie cele pośrednie i operacyjne, przyjmując pewne specyficzne wielkości, które oprócz tego, że zachowują

W Polsce do 1998 r. NBP w procesie realizacji polityki pieniężnej formułował właśnie cele pośrednie i operacyjne, przyjmując pewne specyficzne wielkości, które oprócz tego, że zachowują stabilny związek z celem finalnym, to także łatwiej podlegają bezpośredniemu oddziaływaniu za pomocą narzędzi polityki pieniężnej. Za cele pośrednie przyjmowane były: kontrola podaży pieniądza i stabilizacja kursu walutowego. Cele operacyjne to te, które mogą być w pełni kontrolowane przez bank centralny, obserwowane statystycznie z dużą częstotliwością i minimalnym opóźnieniem oraz wpływające na cele pośrednie. Są to: krótkoterminowe stopy procentowe na rynku lokat międzybankowych oraz pieniądz rezerwowy, czyli baza monetarna. Począwszy do 1999r. realizacja celu inflacyjnego następuje w sposób bezpośredni, ogólnie nakreślony w Średniookresowej strategii polityki pieniężnej na lata 1999-2003. Są to tylko pewne ramowe założenia, które wypełnia się szczegółowymi planami w postaci założeń polityki pieniężnej na poszczególne lata. Należy zauważyć, że w dokumencie nie wspomina się o innych wskaźnikach istotnych z punktu widzenia polityki gospodarczej kraju, związanych niewątpliwie z polityką pieniężną, jak np. o tempie wzrostu gospodarczego, czy też saldzie bilansu bieżącego.

Podstawowy cel polityki pieniężnej ( stabilizacja poziomu cen) stał się celem autonomicznym, ustalanym wyłącznie przez władzę monetarną bez pośredniego udziału rządu i parlamentu, podkreślając zresztą słusznie, że wartość pieniądza zależy nie tylko od stabilności cen, ale także od stanu gospodarki.

Bank centralny, realizując politykę monetarną na rynku pieniężnym, wykorzystuje następujące narzędzia:

- operacje otwartego rynku, polegające na kupnie i sprzedaży krótkoterminowych papierów wartościowych,

- stopy rezerw obowiązkowych, które banki komercyjne muszą utrzymywać w banku centralnym (narzędzie regulujące kreację pieniądza bankowego),

- stopy procentowe, które bank centralny stosuje przy udzielaniu kredytów bankom komercyjnym pod zastaw papierów wartościowych (stopy lombardowe) lub w drodze dyskonta weksli (stopy redyskontowe) oraz stopa referencyjna,

- polityka kursu walutowego sprowadzająca się do interwencyjnego zakupu lub sprzedaży walut obcych za walutę krajową w celu regulacji podaży pieniądza i wpływania na stopy procentowe.

Szczególne znaczenie ma stopa procentowa, której kształtowanie jest istotne dla banków komercyjnych z punktu widzenia ich udziału w operacjach otwartego rynku i operacjach kredytowych, podejmowanych przez bank centralny. Należy zauważyć, iż mimo trudnej sytuacji społeczno-gospodarczej banki nadal odczuwają nadpłynność. W związku z tym istnieje możliwość nabycia bonów pieniężnych NBP, emitowanych na okresy 14-dniowe, a oprocentowane 5,25%. Jest to minimalna stopa efektywności dochodu dla banków komercyjnych i stanowi próg opłacalności dla udzielanych kredytów. Stopy procentowe na pewno stanowią punkt odniesienia wg którego orientują się banki komercyjne, ustalając poziom oprocentowania zarówno kredytów, jak i depozytów. Można zatem uznać, że stopy procentowe banku centralnego pośrednio oddziałują na oprocentowanie kredytów i depozytów banków komercyjnych. Natomiast stopy procentowe oferowane przez banki komercyjne wpływają już bezpośrednio na decyzje przedsiębiorstw dotyczące oszczędności, konsumpcji oraz inwestycji.