Dodał admin, 2007-12-26 Autor / Opracowanie: Weronika Żórawska

Inwentaryzacja obejmuje ogół czynności zmierzających do ustalenia faktycznego stanu majątku jednostek gospodarczych.

Głównym celem jej jest ustalenie rzeczywistego stanu aktywów i pasywów. Stanowi to podstawę:
• doprowadzenia danych wynikających z ksiąg rachunkowych do ich zgodności ze stanem faktycznym, a tym samym zapewnienia realności wynikających z nich informacji ekonomicznych (zasada wiernego obrazu);
• rozliczenia osób odpowiedzialnych za powierzone im składniki majątku;
• dokonania oceny gospodarczej przydatności składników majątku jednostki;
• przeciwdziałania nieprawidłowościom w gospodarce majątkiem jednostki;
• prawidłowego ustalenia wyniku finansowego.

Formami inwentaryzacji może być:
a)    spis z natury – ilość składników majątkowych, ich wycena i porównanie ustalonych wartości z danymi ksiąg rachunkowych oraz obliczenie wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic między tymi danymi, np. akcje, obligacje, bony skarbowe, środki trwał, zapasy;
b)    uzyskanie od kontrahentów potwierdzenia prawidłowości wykazanego stanu należności;
c)    weryfikacja realności pozostałych, nie objętych spisem z natury lub uzgodnieniem, elementów aktywów i pasywów, poprzez ich porównanie z odpowiednimi dokumentami
i weryfikacji realnej wartości tych składników, np. kapitały, rezerwy, RMK, RMP.

Inwentaryzacja może być przeprowadzona metodą:
a)    pełnej inwentaryzacji okresowej – polega na ustaleniu rzeczywistego stanu wszystkich składników aktywów lub pasywów objętych ewidencją w dniu, w którym przypadał termin inwentaryzacji;
b)    pełnej inwentaryzacji ciągłej – polega ona na:
+ sukcesywnym ustaleniu rzeczywistego stanu poszczególnych składników majątku objętych inwentaryzacją, tak aby w wyznaczonym czasie stan ten został ustalony dla wszystkich aktywów i pasywów;
+ bieżącym ustaleniu i rozliczaniu różnic inwentaryzacyjnych.
c)    uproszczone metody to:
•    metoda obmiaru – np. na budowach, składach masowych towaru, nietypowych magazynach; polega na tym, że do ustalenia ilości wykorzystuje się różne wzory geometryczne, chemiczne;
•    metoda szacunku – dostęp do materiału jest utrudniony (węgiel, koks, wapno), szacuje się ilość na podstawie próby, ocenie rzeczoznawców, czy wg wzorów (jeżeli się da);
•    metoda próbki – stosowana gdy przeprowadzenie inną metodą byłoby długotrwałe
i kosztowne; ustala się ilość, wagę próbki i przelicza na całość zapasów;
•    metoda wartościowa – polega na policzeniu cen pojedynczych materiałów i grupowanie artykułów o jednakowej wartości, np. w księgarniach, w magazynach druku, bibliotekach.