Dodał admin, 2007-09-25 Autor / Opracowanie: Dorota Rytko

Nauczyciel w większym stopniu niż przedstawiciele innych zawodów podlega ciągłym wpływom środowiska, jest poniekąd uzależniony od niego.

Stąd wynika wiele problemów, które są nieodłącznie związane z zawodem nauczyciela.
Obniżony prestiż szkoły i stale obniżający się prestiż zawodu nauczyciela, „przeładowanie” programów nauczania, sprowadzenie nauczyciela do roli „maszyny uczącej”, wszystko to powoduje, iż odporność wielu nauczycieli na frustrację i stres się zmniejsza. Nauczyciel zdaje sobie sprawę z doniosłości i ważności swoich poczynań względem ucznia, jest obserwowany przez uczniów i przez nich wielokroć surowo oceniany, znajduje się pod wpływem środowiska, czyli zarówno rodziców, jak i kadry kierowniczej a także  innych nauczycieli.
Praca nauczyciela natomiast wymaga od niego stosowania prawidłowych metod i środków indywidualnego oddziaływania na uczniów, ciągłego skupienia oraz ustawicznego doskonalenia.
W toku nauczania nauczyciel rozwiązując problemy dydaktyczno-wychowawcze, w różnym stopniu osiąga wyniki pozytywne, gdy zaś będą to niepowodzenia zdarza się, że pojawiają się reakcje frustracyjne, które charakteryzują się napięciem emocjonalnym. Reakcja na frustrację może być różna - od szukania przyczyn niepowodzenia, zmiany metod, poprzez przypisywanie innym złej woli aż do regresji czy też do agresji w stosunku do ucznia. Częstym jest, że nauczyciel doznający niepowodzenia przejawia agresywne zachowanie względem uczniów, co objawia się karaniem ich, obniżaniem oceny. Zbigniew Zaborowski1 uważa, że „ szczególnie złym w sensie wychowawczym są takie zachowania jak szykanowanie ucznia, dyskredytowanie go  w opinii klasy, np. stwierdzenie, że z tego ucznia nic już nie będzie, a tamten nadaje się tylko do szkoły specjalnej. Opinia nauczyciela o uczniu wpływa ściśle na jego samoocenę, a poprzez nią na stosunek do szkoły i wyniki w nauce”. Przyczyną wielu niepowodzeń może być także rutyna nauczyciela, jego oporność, nieelastyczność.
Magdalena  Małecka2 w swoim opracowaniu przedstawiła trzy elementy najbardziej związane z zawodem nauczyciela. Są to:
-    stres
-    błąd
-    zagrożenie i lęk
  Stres - jest    stanem    podwyższonego   napięcia  mobilizującego  lub paraliżującego  działanie.   Może  towarzyszyć  nauczycielowi   prawie przez cały czas jego pracy, gdyż jest to praca zawsze w warunkach niezwykle trudnych. Są to sytuacje ciągłej ekspozycji społecznej związanej z poddawaniem się ocenie ze strony innych nauczycieli, co nie pozostaje bez wpływu na samoocenę człowieka. Sytuacje w klasie to często sytuacje przynoszące wyzwanie dla umiejętności i kompetencji nauczyciela, a także dla niego jako osoby - jego wartości, poglądów przezeń głoszonych, wyrażanych
opinii, ocen. Bardzo często nauczyciel jest  stawiany  w sytuacjach bardzo trudnych, wymagających podjęcia szybkich decyzji, w sytuacjach konfliktowych - są to więc sytuacje, gdzie trzeba działać bardzo szybko i skutecznie. Nauczyciel jest ponadto stale przeciążony liczbą informacji, koniecznością bycia stale aktywnym, wykonywaniem jednocześnie wielu zadań.
       Wszystkie te sytuacje wywołują większe, czy mniejsze napięcia, a ich dalszą konsekwencją jest wywołanie różnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu oraz zmniejszenie sprawności działania.        Nauczyciel organizuje pracę w szkole nie tylko swoją wiedzą i umiejętnościami zawodowymi, ale przede wszystkim swoim intelektem, emocjami, umiejętnościami związanymi z nawiązywaniem i podtrzymywaniem więzi z innymi ludźmi, swoim światopoglądem. Nauczyciel nie posiada żadnych idealnych narzędzi pracy. Jedyne narzędzie, na które może liczyć - to on sam. Dlatego też tak często się zdarza, że nauczyciel popełnia błędy.  Błąd to drugi element wyróżniony w pracy M. Małeckiej, który jest nierozłącznym atrybutem pracy nauczyciela.