Dodał admin, 2008-07-24

Polska Wschodnia wyróżnia się bogactwem lokalnych obyczajów oraz dziedzictwem przeszłości, znajdującym wyraz w dużej ilości zabytków i miejsc pamięci narodowej.

Ludność Polski Wschodniej jest najbardziej w kraju zróżnicowana etnicznie i kulturowo. Mieszkające tu mniejszości narodowe i religijne: Litwini, Białorusini, Ukraińcy, Tatarzy, zachowują swoją kulturę, obyczaje i religie. Na obszarze Polski Wschodniej zachodzi proces zmniejszania się liczby ludności. W latach 2000-2005 liczba mieszkańców zameldowanych na stałe w województwach Polski Wschodniej zmniejszyła się o ponad 57 tys. mimo iż przyrost naturalny w skali całego makroregionu (choć nie we wszystkich województwach) był wyraźnie dodatni. Średnioroczna wartość tego wskaźnika wyrażona w promilach kształtowała się w tym okresie czasu na poziomie od 4,0 w województwie podkarpackim i 3,3 w warmińsko-mazurskim do -1,3 w lubelskim i -2,8 w świętokrzyskim. Oficjalne dane dotyczące zmian poziomu zaludnienia poszczególnych województw nie ukazują rzeczywistego stanu sytuacji w tym zakresie, gdyż są oparte na bazie meldunkowej. W rzeczywistości zaludnienie województw Polski Wschodniej jest znacznie niższe, gdyż w ostatnich latach miał miejsce, nierejestrowany odpływ ludności, skierowany do głównych ośrodków w Polsce oraz za granicę.
Najnowsze wiarygodne dane o skali emigracji na pobyt czasowy pochodzą z Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 (rys. 6). Wg tych danych w 2002 r. na ponad 2 miesięcznym pobycie za granicą przebywało ponad 786 tys. stałych mieszkańców Polski, z czego z terytorium Polski Wschodniej pochodziło aż 214 tys. osób, czyli 27,2% w skali ogólnopolskiej. Z obszaru Polski Wschodniej najwięcej osób wyjechało z województwa podkarpackiego (77 tys.), podlaskiego (55 tys.) i warmińsko-mazurskiego (33 tys.). W przeliczeniu na 1 000 osób najwyższy odsetek przebywających czasowo za granicą stanowili mieszkańcy województwa podlaskiego (45,5 - 2 miejsce w kraju, po opolskim), a następnie podkarpackiego (36,7 - 3 miejsce w kraju) i warmińsko-mazurskiego (22,9 - 6 miejsce w kraju).
Jednym z podstawowych powodów emigracji jest chęć znalezienia atrakcyjnej pracy. W szerszym znaczeniu, chodzi o stworzenie jakościowo najlepszych warunków życia. Pod względem wysokości miesięcznych dochodów rozporządzalnych na osobę w gospodarstwach domowych województwa Polski Wschodniej znajdują się na ostatnich miejscach (rys. 7), przy czym dystans pomiędzy nimi, a pozostałą częścią kraju stale powiększa się (dochody mieszkańców Polski Wschodniej są o 10-20% niższe niż średnia krajowa). Z kolei liczba osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej na 10 tysięcy ludności przekracza średnią krajową jest ona szczególnie wysoka w województwie warmińsko-mazurskim, które cechuje wysoki wskaźnik bezrobocia.
W strukturze wiekowej ludności widoczne jest postępujące starzenie się społeczeństwa. Znacząco maleje udział dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat i nieco wzrasta udział ludności w wieku emerytalnym. Wzrost udziału ludności w wieku produkcyjnym nie może być interpretowany korzystnie, ponieważ w tej grupie ludzi zdecydowanie najszybciej zwiększa się liczba osób w wieku niemobilnym (45-59 lat dla kobiet i 45-64 lata dla mężczyzn), co oznacza, że w ciągu najbliższych lat nastąpi znaczne powiększenie się udziału ludności w wieku poprodukcyjnym. Już obecnie problem starzejącego się społeczeństwa jest najbardziej widoczny w województwach: podlaskim i lubelskim; w najmniejszym stopniu dotyczy on województw: warmińsko-mazurskiego i podkarpackiego.
Poziom wykształcenia mieszkańców Polski Wschodniej jest nieco niższy od średniej krajowej, ale uwagę zwracają różnice pomiędzy województwami. Ogółem w Polsce Wschodniej w 2002 r. 8,9% mieszkańców (populacji w wieku powyżej 12 lat) posiadało wykształcenie wyższe (średnia w kraju 9,9%). W najlepszej sytuacji znajduje się województwo lubelskie (6 lokata w kraju ze wskaźnikiem na poziomie 9,4%). W dalszej kolejności znalazły się województwa podlaskie i świętokrzyskie, zajmujące odpowiednio miejsca 9 i 10. Ostatnie dwa województwa - podkarpackie i warmińsko-mazurskie charakteryzują się wskaźnikami na poziomie odpowiednio 8,5% i 8,3% co daje im 12 i 13 miejsce w kraju. Znacznie słabsze lokaty uzyskują województwa Polski Wschodniej w przypadku analizy wykształcenia na poziomie średnim zawodowym. Ponownie najlepsze było lubelskie, a za nim podlaskie (7 i 9 miejsce w kraju), ale pozostałe trzy województwa zajmują jedne z ostatnich miejsc w kraju (w gorszej od nich sytuacji było jedynie województwo opolskie). Na tle zaprezentowanych różnic w poziomie wykształcenia oraz uwzględniając dane na temat sytuacji na rynku pracy można sformułować tezę, iż wciąż brakuje specjalistów, na których popyt przewyższa podaż (dane o bezrobociu i ofertach pracy). Niedopasowanie w tym zakresie sięga 1-1,5 punktu procentowego.