Dodał admin, 2008-02-21

Bialka sa jednym z najwazniejszych skladników pokarmowych. Organizm czlowieka zawiera okolo 65% wody, 20% bialek, 10% tluszczów, 1% weglowodanów i 4% skladników mineralnych.

 Warzywa i owoce zawieraja bardzo male ilosci bialka, srednio 1 do 2%.
Swiatowe i polskie instytucje naukowe zajmujace sie zywieniem staraja sie okreslac normy zywieniowe, które stanowia podstawe opracowywania praktycznych diet. Opracowane sa trzy rodzaje norm - minimalne, okreslajace najmniejsza ilosc skladnika pokarmowego pozwalajaca na utrzymanie równowagi przemian metabolicznych, zalecane - pokrywajace zapotrzebowanie 90 do 95% osób zdrowych w danej grupie ludnosci i normy optymalne - pokrywajace podaz skladników pokarmowych w takim zakresie aby zapewnic nie tylko zachowanie równowagi metabolicznej lecz równiez rozwój, wzrost, odnowe i dobry stan zdrowia organizmu. Oprócz zalecen, które okreslaja rzeczywiste spozycie bialka w diecie Komitet Zywienia Ludnosci PAN opracowal propozycje praktycznych norm ilosci bialka jaka powinna sie znajdowac w zakupionej zywnosci.
Proponowane normy zywieniowe zalecaja zwiekszenie spozycia bialka osobom o duzej aktywnosci fizycznej. Poglady na ten temat nie sa jednoznaczne. W wielu krajach, podobnie jak w Polsce, zaleca sie zwiekszenie spozycia bialka, lecz w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Niemczech nie przewiduje sie dodatkowych ilosci bialka w diecie podczas zwiekszonych wysilków fizycznych. Analizujac ten problem trzeba uwzglednic fakt ciaglej wymiany bialek w organizmie, zmiany ich funkcji w ciagu doby i stosunkowo niewielkiego wydalania dzieki ponownej syntezie aminokwasów powstalych w procesach rozpadu. Sprawa ta jest szczególnie wazna dla intensywnie trenujacych sportowców. Podczas wysilku fizycznego nastepuje wzmozony rozpad bialek ale w czasie odpoczynku zwieksza sie ich synteza w komórkach. Jezeli okresy wysilku nie sa zbyt dlugie, a odpoczynek zbyt krótki, to dobowy bilans bialek nie ulega zmianie. Stwierdzono ze trening o sredniej intensywnosci nie zmniejsza ogólnej ilosci bialka w organizmie. Równowaga ta moze byc zaburzona przy wielogodzinnej ciezkiej pracy lub treningach i startach w sportowych dyscyplinach wytrzymalosciowych. W tych przypadkach zaleca sie nieznaczne (okolo 20%) zwiekszenie w diecie ilosci bialka. Zakladajac ze osoby te spozywaja dziennie 4500 lub wiecej kilokalorii ogólna ilosc bialka i tak ulega zwiekszeniu. U sportowców, proporcje skladników pokarmowych w diecie powinny byc tak dobrane aby organizm jak najmniej korzystal z bialka jako paliwa energetycznego. Jego spalanie dostarcza dwa razy mniej energii uzytecznej niz weglowodany i siedem razy mniej niz tluszcze. Spalanie bialka wyzwala duze ilosci ciepla, którego nadmiar w wiekszosci przypadków jest szkodliwy. Dodatkowym czynnikiem obciazajacym organizm jest jego zakwaszenie produktami rozpadu bialek, dotyczy to zwlaszcza watroby i nerek. Maksymalny wysilek w sporcie wiaze sie z uszkodzeniem duzej ilosci komórek miesniowych jak równiez rozpadem czerwonych cialek krwi co moze byc powodem niemoznosci wystarczajacej regeneracji bialek w okresie odpoczynku. Sumujac argumenty za i przeciw - obecnie nie zaleca sie sportowcom stosowania specjalnej diety wysokobialkowej.
Mezczyzni 19-24 lataZajecia siedzace9012Praca umiarkowana9511Praca ciezka12010,5Praca bardzo ciezka13010Mezczyzni 25-60 latZajecia siedzace8511Praca umiarkowana9010Praca ciezka1059,5Praca bardzo ciezka1159Mezczyzni powyzej 60 roku zycia9012Kobiety 19-24 lataZajecia siedzace8012Praca umiarkowana8511Praca ciezka9510,5Kobiety 25-60 latZajecia siedzace7511Praca umiarkowana8010Praca ciezka859,5Kobiety ciezarne11014Kobiety karmiace12514Kobiety powyzej 60 lat8012
WeglowodanyWeglowodany (zwane równiez cukrami) sa to czasteczki zlozone z wegla, tlenu i wodoru. Sa one przeksztalcane w glukoze bedaca dla organizmu istotnym zródlem energii, która mozna szybko uruchomic.
Weglowodany jednoczasteczkowe (cukry proste):
- glukoza; mozna ja znalezc w miodzie i owocach,
- fruktoza; znajduje sie równiez w miodzie i owocach,
- galaktoza; znajduje sie w mleku.