Dodał admin, 2008-01-09 Autor / Opracowanie: Alicja Kaczmarczyk

Przez osobowość rozumiemy zespół względnie stałych cech, które odróżniają człowieka od innych ludzi nie tylko pod względem wyglądu zewnętrznego, ale również jego sposób zachowania się.

Zdolnością nazywa się zespół czynników organicznych i związanych z nimi funkcjonalnie właściwości psychicznych umożliwiających szczególnie sprawne wykonanie różnorodnych czynności i bardziej skomplikowanych działań.
Jeżeli u danej jednostki występuje zbiór kilku zdolności, to wówczas mamy do czynienia z uzdolnieniami. Mówimy więc o uzdolnieniach artystycznych i o zdolnościach muzycznych itp.
Bardzo złożoną właściwością osobowości jest inteligencja. Jest uzdolnieniem usposabiającym do możliwie doskonałego rozwiązywania zadań problemowych. Polega ona bowiem na zdolności skutecznego działania w nowych sytuacjach przy wykorzystaniu posiadanych już doświadczeń. Inteligencja – to zdolność samodzielnego i krytycznego rozwiązywania zadań natury praktycznej lub natury teoretycznej. O rozwoju inteligencji człowieka nie tylko decydują wrodzone zadatki, ale przede wszystkim środowisko i własna aktywność. Poziom rozwoju inteligencji jest zależny od wychowania. Inteligencję badamy według testów.
Reasumując możemy powiedzieć, że osobowość – każdego człowieka stanowi jego indywidualność, niepowtarzalność, odrębność ale równocześnie wykazuje wiele podobieństwa. W wyniku poszukiwania tych podobieństw pomiędzy poszczególnymi osobami uczeni dokonali klasyfikacji różnych typologii. Każda z klasyfikacji wynika z odpowiednich kryteriów. Jedne poszukują związku między budową ciała, a czynnościami psychicznymi, inne wyrażają się w charakterze człowieka. Np. E. Spranger przyjął wartości kulturowe dokonując klasyfikacji 6 typów: teoretyczny, ekonomiczny, estetyczny, społeczny, polityczny i religijny.

Osobowość człowieka ciągle się zmienia i kształtuje pod wpływem wielu różnorodnych czynników, wśród których środowisko odgrywa znaczącą rolę. Nie należy jednak zapominać o bardzo ważnym znaczeniu zadatków biologicznych i własnej aktywności jednostki. W celu wszechstronnego rozwoju osobowości należy zapewnić odpowiednie warunki oraz wykorzystywać wszystkie środki sprzyjające prawidłowemu rozwojowi osobowości młodego pokolenia. Nowoczesny rozwój cywilizacji nie tylko stawia przed człowiekiem trudniejsze zadania, ale również otwiera przed nim szersze możliwości pełniejszego rozwoju.