Dodał admin, 2007-12-26 Autor / Opracowanie: Weronika Żórawska

W systemie finansów publicznych centralne miejsce zajmuje budżet państwa. Wynika to nie tylko stąd, że w budżecie państwa gromadzi się i dzieli największą część środków publicznych

EKONOMICZNE RODZAJE DEFICYTU BUDŻETOWEGO
DEFICYT BUDŻETOWY to nie tylko formalny, rachunkowy wynik działalności państwa w sferze finansów publicznych, ma on także głębszą treść ekonomiczną.
Rozróżnia się 3 rodzaje deficytu budżetowego:
1)    deficyt rzeczywisty – faktyczna różnica między wydatkami i dochodami w danym okresie (roku budżetowym);
2)    deficyt strukturalny – jest wielkością skumulowaną, hipotetyczną, powstającą
w warunkach, gdy dochody i wydatki są realizowane przy pełnym wykorzystaniu zdolności wytwórczych gospodarki (potencjalny PKB oraz pełne zatrudnienie);
3)    deficyt cykliczny – jest rezultatem cyklu koniunkturalnego (ożywienia lub recesji), wpływającego na dochody i wydatki budżetowe, a więc występuje w warunkach, gdy gospodarka nie funkcjonuje przy pełnym wykorzystaniu zdolności wytwórczych. Deficyt cykliczny jest różnicą między deficytem strukturalnym a rzeczywistym.
Deficyt cykliczny jest konsekwencją stosowania automatycznych stabilizatorów koniunktury.

DŁUG PUBLICZNY
Istotą zaciągania przez władze publiczne pożyczek, których skutkiem jest dług publiczny, jest uchwalenie niezrównoważonego budżetu w sytuacji, w której władze publiczne albo nie mogą, albo nie chcą zwiększać ciężarów podatkowych, ale jednocześnie nie ma woli lub szans dokonania cięć w wydatkach.
Przyjmując za kryterium dobrowolność udzielania pożyczek wyróżnia się:
• dług publiczny dobrowolny,
• dług publiczny przymusowy.
    Dla rozpoznania przyczyn i skutków zadłużenia publicznego istotny jest podział długu na:
•    globalny dług publiczny
•    wewnętrzny (krajowy) dług publiczny
•    zewnętrzny (zagraniczny) dług publiczny
Przyjmując kryterium czasu rozróżnia się;
•    dług krótkoterminowy (płynny) – przejściowe trudności płatnicze władz publicznych, rozbieżności w czasie między wpływami dochodowymi a bezwzględnie koniecznymi wydatkami (wydatki sztywne).
•    dług długoterminowy (fundowany) – powstaje z zaciągania pożyczek długoterminowych, z których finansuje się wydatki majątkowe, związane zwłaszcza z budową obiektów użyteczności publicznej. Powstający w wyniku tych wydatków majątek publiczny jest materialnym zabezpieczeniem pożyczek, a ponadto może przynieść pewne dochody, które będą źródłem spłaty długu.
Z punktu widzenia zasad ewidencji, a także z punku widzenia rzeczywistego obciążenia gospodarki i społeczeństwa długiem publicznym, należy rozróżnić:
•    dług publiczny brutto – są to zobowiązania władz publicznych względem podmiotów krajowych i zagranicznych znajdujących się poza sektorem publicznym; zobowiązania, które wynikają ze stosunków z wierzycielsko-dłużniczych. Aby określić wielkość rzeczywistego zadłużenia władz publicznych, dług brutto trzeba pomniejszych
o należności władz publicznych od innych podmiotów.
•    dług publiczny netto – to kategoria ekonomiczna. Sposób określenia długu publicznego netto nie jest tylko sprawą formalna, gdyż w rachunku tym musi być uwzględniona realność wyegzekwowania należności władz publicznych.
Inny ważny podział to: