Dodał admin, 2007-12-12 Autor / Opracowanie: Studentka_1984

Pieniądz – współcześnie oznacza powszechnie akceptowalny instrument finansowy, za pomocą którego dokonuje się płatności za towary lub usługi oraz realizuje zobowiązania płatnicze.

Przyrost rezerw banków komercyjnych oznacza powiększenie bazy monetarnej. Zgodnie z działaniem mnożnika pieniężnego następuje wzrost akcji kredytowej banków komercyjnych, wielokrotny przyrost pieniądza bankowego i ogólnej ilości pieniądza w obiegu.
Istnieją też inne sposoby regulowania wysokości rezerw bankowych. Jednym z nich są operacje redyskonta weksli handlowych (nie skarbowych). Bank centralny kupując weksle od banków komercyjnych według stopy redyskontowej, zwiększa ich rezerwy i bazę monetarną.
Podobnie jest, gdy bank centralny udziela bezpośrednio kredytu bankowi komercyjnemu na uzupełnienie płynności. Znów rezerwy i baza  monetarna rosną. Oznacza to najpierw emisję pieniądza banku centralnego, a następnie emisję pieniądza bankowego.

W jaki sposób deficyt budżetowy i deficyt bilansu płatniczego wpływają na podaż pieniądza w kraju?
Gdy występuje deficyt budżetowy, to musi on być w jakiś sposób sfinansowany. Ważne jest kto nabywa weksle skarbowe. Jeżeli przedsiębiorstwa, ludność i banki komercyjne, to w zasadzie nie ma to wpływu na procesy emisyjne. Następuje tylko przesunięcie oszczędności od jednej grupy podmiotów do innej. Oczywiście, udzielenie kredytu skarbowi państwa przez banki komercyjne oznacza emisję pieniądza bankowego. Jednak trzeba mieć na uwadze, że najprawdopodobniej banki komercyjne i tak udzieliłyby tych kredytów. Kredytowałyby nie skarb państwa lecz przedsiębiorstwa i ludność. Emisja pieniądza bankowego i tak miałaby miejsce, chyba że występowałby niedostatek popytu na kredyt bankowy ze strony przedsiębiorstw i ludności, czego nie można wykluczyć. Finansowanie deficytu budżetowego oznaczałoby uruchomienie oszczędności społeczeństwa i dodatkową kreację pieniądza bankowego. Ale jest sytuacja wyjątkowa. Normalnie, opisany sposób finansowania deficytu budżetowego nie powoduje dodatkowej emisji pieniądza.
Natomiast finansowanie deficytu budżetowego przez bank centralny powoduje dodatkową emisję pieniądza. Gdy weksle skarbowe kupuje centralna instytucja monetarna, to emituje ona pieniądz banku centralnego. Ten z kolei jest podstawą kreacji pieniądza bankowego. Taki sposób finansowania deficytu budżetowego ma charakter inflacyjny, oznacza emisję pustego pieniądza. Fachowo mówi się, że jest to monetyzacja długu publicznego. Ten inflacyjny sposób pokrywania niedoborów budżetowych w Polsce jest już prawnie zakazany.
Na podaż pieniądza w kraju ma wpływ również saldo bilansu płatniczego. Deficyt bilansu płatniczego powoduje odpływ cennych dewiz za granicę, gdyż płatności w walutach obcych są wyższe od wpływów w walutach obcych. Importerzy kupują waluty obce w bankach komercyjnych. Te z kolei nabywają je w banku centralnym. Do banku centralnego napływa pieniądz krajowy jako zapłata za zakupione waluty obce. Spadkowi rezerw dewizowych banku centralnego towarzyszy równolegle napływ pieniądza krajowego, co oznacza wycofanie pieniądza z obiegu. Deficyt bilansu płatniczego powoduje więc spadek podaży pieniądza w kraju.
Nadwyżka bilansu płatniczego powoduje z kolei wzrost ilości pieniądza w obiegu. Dodatnie saldo bilansu oznacza, że wpływy w walutach obcych są wyższe od wydatków w tych walutach. Nadwyżka cennych dewiz jest gromadzona w bankach komercyjnych. Te jednak nie chcą utrzymywać wysokich rezerw walutowych i odsprzedają je bankowi centralnemu. W wyniku tego rodzaju transakcji wzrastają rezerwy walutowe banku centralnego. Ale płacąc bankom komercyjnym za dewizy obce pieniądzem krajowym, bank centralny kreuje własny pieniądz. Zwiększa rezerwy bankowe i bazę monetarną. Proces emisyjny rozkręca się. Akurat w tym przypadku nie możemy twierdzić, iż bank centralny kreuje pieniądz z niczego. Tak nie jest, gdyż zabezpieczeniem dodatkowo wyemitowanego pieniądza banku centralnego są jego rezerwy w walutach obcych. Ostatecznie nadwyżka bilansu płatniczego powoduje wzrost ilości pieniądza w kraju, a deficyt bilansu płatniczego powoduje spadek ilości pieniądza w gospodarce.